PSA


 * PSA (Prostatic specific antigen) **
 * Qx Mx: ปกติ ไม่เกิน 4 ng/ml ,**** ตรวจร่วมกับการ PR **
 * หากเกิน 4 อาจตรวจเพิ่ม: ultrasound, biopsy หรือ นัดติดตามขึ้นอยู่กับอาการและอายุ **
 * Qx TIP:สูง ** ไม่ได้แปลว่าเป็นมะเร็ง **ต่ำ** ก็ไม่ได้บอกว่าไม่ใช่มะเร็ง ต้องประเมินกันต่อ

** PSA **  ดังนั้นจึงสูงได้ทั้งในภาวะปกติ, benign, malignant
 * เป็น Prostatic specific antigen **ไม่ใช่ **cancer specific antigen**


 * PSA เป็น ****glycoprotein** สร้างจากเซลล์เยื่อบุผิวของ prostate gland และพบได้เฉพาะใน prostatic tissue มีมากใน prostatic fluid ปกติจะหลั่งออกมาพร้อมกับน้ำอสุจิสู่ภายนอกร่างกาย ส่วนน้อยมากที่จะพบในกระแสเลือด นอกจากนี้ยังพบมากที่ seminal vesicle มีหน้าที่ทำให้น้ำอสุจิละลายตัว โดยจะมีค่าสูงมากในน้ำอสุจิ แต่ในเลือดหรือ serum จะมีค่าปกติที่ 0-4 ng/มล.

ถูกค้นพบครั้งแรกในปี พ.ศ. 2513 serum PSA ใช้เป็น tumor maker มาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2523
 * ประวัติ **

มีอยู่ 2 รูปแบบ คือ PSA และ Free PSA
 * การตรวจวัด **

**1.ตรวจคัดกรอง** ประชากรปกติ ช่วยค้นหาผู้ป่วยมะเร็งต่อมลูกหมาก สามารถช่วยให้พบมะเร็งต่อมลูกหมากระยะเริ่มต้นได้ <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">**2**.**ช่วยวินิจฉัย** <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">โรคมะเร็งต่อมลูกหมาก ในรายที่มีอาการเช่น ปัสสาวะลำบาก ปัสสาวะไม่พุ่ง ปัสสาวะบ่อย ปวดขณะปัสสาวะ หลั่งแล้วปวด เลือดในน้ำเชื้อหรือปัสสาวะ คลำได้ต่อมลูกหมากโต เป็นต้น <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">โดยร่วมกับการตรวจวิธีอื่น ได้แก่ การPR, TURS(transrectal ultrasonography) และ biopsy <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">**3.ใช้ติดตาม** <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">ผลการรักษา หลังทำ radical prostatectomy ระดับ PSA จะลดอย่างเร็วใน 1-3 เดือนหลังผ่าตัด หรือลดลง 3-6 เดือน ตามหลังการฉายแสงหรือให้ฮอร์โมน และถ้าสูงจะบอกการเกิดเป็นซ้ำ
 * <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">ประโยชน์ **

<span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">สำหรับผู้ชายทั่วไปที่อายุมากกว่า 50 ปี และ 40 ปีในผู้ที่มีประวัติครอบครัว ตรวจปีละครั้ง
 * <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">FDA **<span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">: ยอมรับว่า PSA ร่วมกับการตรวจ PR เป็น มาตรฐานในการทำ screening test สำหรับมะเร็งต่อมลูกหมาก

<span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">1.prostatitis <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">2.benign prostatic hypertrophy <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">3.prostate cancer <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">4.UTI และจากยาเช่น finasteride, dutasteride <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">5.การทำหัตถการ ใส่สายสวน ส่องกล้อง ตรวจชิ้นเนื้อ <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">ค่า PSA ไม่เท่ากันในแต่ละเชื้อชาติ แต่ละอายุ <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">ยาลดขนาดต่อมลูกหมาก 5-alphareductase inhibitor หลังกิน 6 เดือน ค่า PSA จะลดลง 50%
 * <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">สาเหตุที่ทำให้ ค่า ****<span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">PSA สูง **
 * <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">ค่าสูง **<span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">ได้จากหลายสาเหตุ
 * <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">สูง **<span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;"> ไม่ได้แปลว่าเป็นมะเร็ง **ต่ำ** ก็ไม่ได้บอกว่าไม่ใช่มะเร็ง(20% มะเร็งต่อมลูกหมากมีค่าปกติ)
 * <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">ค่าต่ำ **<span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">ได้มีสาเหตุ จาก

<span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">อายุ 40-49 ปี 2.5 ng/ml <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">50-59 ปี 3.5 ng/ml <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">60-69 ปี 4.5 ng/ml <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">70-79 ปี 6.5 ng/ml
 * <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">ค่าปกติมีดังนี้ **

**<span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">การแบ่งระดับของ ****<span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">serum PSA ** <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">Low. ........................ค่า 0-2.5 ng/ml ปกติ <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">Slightly elevated........ค่า 2.6-10 ng/ml พบในกลุ่มต่อมลูกหมากโตหรืออักเสบ <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">Moderately elevated...ค่า 10-19.9 ng/ml มีความเสี่ยง <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">Significantly elevated..ค่า > 20 ng/ml ความเสี่ยงสูงมาก

**<span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">อเมริกามีคำแนะนำในการตรวจคัดกรองเกี่ยวกับ ****<span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">serum PSA ดังนี้ ** <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">ผู้ที่ตรวจพบค่า serum PSA > 2.5 ng/มล. ควรตรวจซ้ำทุกปี <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">ผู้ที่ตรวจพบค่า serum PSA < 2.5 ng/มล. ควรตรวจซ้ำทุกสองปี

__**ระดับ PSA ที่ตรวจพบบ่งชี้ถึงโอกาสในการเกิดมะเร็งที่แตกต่างกันได้**__ **<span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">การประเมิน ** <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">หากค่าสูงมากกว่า 4 ng/ml อาจทำการตรวจอย่างอื่นเพิ่ม เช่น ultrasound, biopsy ทั้งนี้ขึ้นกับประวัติและการตรวจร่างกาย <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">อาจแนะนำให้สังเกตอาการและตรวจซ้ำเป็นระยะ
 * **<span style="color: #555555; font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">ระดับ ****<span style="color: #555555; font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;"> Standard PSA ** ||  **<span style="color: #555555; font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">โอกาสในการเกิดมะเร็ง **  ||  **<span style="color: #555555; font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">ระดับ ****<span style="color: #555555; font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;"> free PSA **  ||  **<span style="color: #555555; font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">โอกาสในการเกิดมะเร็ง **  ||
 * <span style="color: #555555; font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">0-2 ng/mL  ||  <span style="color: #555555; font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">1%   ||  <span style="color: #555555; font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">0-10%   ||  <span style="color: #555555; font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">56%   ||
 * <span style="color: #555555; font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">2-4 ng/mL  ||  <span style="color: #555555; font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">15%   ||  <span style="color: #555555; font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">10-15%   ||  <span style="color: #555555; font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">28%   ||
 * <span style="color: #555555; font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">4-10 ng/mL  ||  <span style="color: #555555; font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">25%   ||  <span style="color: #555555; font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">15-20%   ||  <span style="color: #555555; font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">20%   ||
 * <span style="color: #555555; font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">>10 ng/mL  ||  <span style="color: #555555; font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">>50%   ||  <span style="color: #555555; font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">20-25%   ||  <span style="color: #555555; font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">16%   ||
 * || || <span style="color: #555555; font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">>25%   ||  <span style="color: #555555; font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">8%   ||

**<span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">ข้อจำกัด ** <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">1.False positive: PSA สูงแต่ไม่ได้เป็นมะเร็ง พบได้65% <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">2.False positive: ค่าสูงจากอย่างอื่น <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">3.False negative: PSA ปกติแต่เป็นมะเร็ง พบได้20% <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">ระดับที่สูงอาจเกี่ยวกับขนาดก้อนและการกระจายตัวของมะเร็งก็ได้ <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;"> [] <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">[] <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">[] <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">[]
 * <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">Ref. **