Giant+cell+arteritis

Giant cell arteritis (GCA) อายุและเชื้อชาติเป็นปัจจัยสัมพันธ์กับอัตราการเกิดโรคนี้ ส่วนใหญ่มากในคนอายุมากกว่า 50  ปี และ พบมากในแถบสแกนดิเนเวีย ซึ่งพบยีน HLA-DRB1-04 เป็น allele ที่มีโอกาสเสี่ยงต่อโรคสูง  __ปวดศีรษ__ะ เป็นอาการที่พบบ่อยสุดร้อยละ 67  อาการปวดศีรษะรุนแรง เป็นเฉียบพลัน ค่อยๆรุนแรงขึ้นและเป็นเฉพาะที่ พบบ่อยบริเวณขมับ นอกจากนี้ยังอาจมีอาการเจ็บหนังศีรษะร่วมด้วย ในรายที่มีอาการขาดเลือดมาก อาจจะพบผิวหนังที่ตายได้ การตรวจร่างกาย คลำพบ temporal artery ที่หนา บวม แข็ง เป็นปุ่มปม (nodular)ไม่เต้น กดเจ็บ และมีชีพจรเบาได้  __ตา__ พบ visual loss 6-10% เกิดจากการอุดตันของ orbital/ocular arteries ผู้ป่วยอาจมีการมองไม่เห็นอย่าง เฉียบพลัน แบบบางส่วนหรือทั้งหมด บางรายคล้ายมีม่านบัง หรือมีภาวะ amaurosis fugax __ Jaw claudication __พบได้ 67% จะมีอาการปวดเมื่อยบริเวณกล้ามเนื้อที่ใช้ในการเคี้ยว นอกจากนั้นการรับรู้รสอาจผิดแปลกไป หรือมีอาการปวดในลำคอหรือในปากร่วมด้วย  __ระบบประสาท__ อาจเกิดอาการได้หลากหลายเช่น transient ischemic attach, hemoparesis และ brain stem event เกิดจาก carotid <span style="font-family: 'Angsana New'; font-size: 14pt; line-height: 115%; mso-ansi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;">หรือ vertebral artery อาจพบอาการ diplopia <span style="font-family: 'Angsana New'; font-size: 14pt; line-height: 115%; mso-ansi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;">ระบบทางเดินหายใจ พบได้ไม่บ่อย 10 % <span style="font-family: 'Angsana New'; font-size: 14pt; line-height: 115%; mso-ansi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;"> มีอาการใอ เจ็บคอ เสียงแหบ <span style="font-family: 'Angsana New'; font-size: 14pt; line-height: 115%; mso-ansi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;"> หลอดเลือดอื่นๆ ตามแขนขา, subclavian, axillary, branchial artery and arota etc. <span style="font-family: 'Angsana New'; font-size: 14pt; line-height: 115%; mso-ansi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;">อาการระบบอื่นๆ เช่น หัวใจ อาจมี angina pectoris CHF MI <span style="font-family: 'Angsana New'; font-size: 14pt; line-height: 115%; mso-ansi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;">จาก coronary arteritis <span style="font-family: 'Angsana New'; font-size: 14pt; line-height: 115%; mso-ansi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;">ภาวะ polymyalgia rheumatic <span style="font-family: 'Angsana New'; font-size: 14pt; line-height: 115%; mso-ansi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;">พบร่วมกับ GCA <span style="font-family: 'Angsana New'; font-size: 14pt; line-height: 115%; mso-ansi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;">ได้มากถึง 40-60% <span style="font-family: 'Angsana New'; font-size: 14pt; line-height: 115%; mso-ansi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;">ในทางกลับกัน GCA <span style="font-family: 'Angsana New'; font-size: 14pt; line-height: 115%; mso-ansi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;">พบ PMR <span style="font-family: 'Angsana New'; font-size: 14pt; line-height: 115%; mso-ansi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;">ได้มากถึง 80% __ Constitutional synptoms : <span style="font-family: 'Angsana New'; font-size: 14pt; line-height: 115%; mso-ansi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;">พบอาการไข้เรื้อรังได้ถึง 50% <span style="font-family: 'Angsana New'; font-size: 14pt; line-height: 115%; mso-ansi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;">น้ำหนักลด เหงื่อออกตอนกลางคืน __ 1. Age at onset > 50 <span style="font-family: 'Angsana New'; font-size: 14pt; line-height: 115%; mso-ansi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;">ปี 2. New headache <span style="font-family: 'Angsana New'; font-size: 14pt; line-height: 115%; mso-ansi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;">อาการปวดที่เพิ่งเกิดหรือผิดไปจากเดิม 3. Temporal artery abnormality <span style="font-family: 'Angsana New'; font-size: 14pt; line-height: 115%; mso-ansi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;">คลำได้ มีอาการเจ็บ ชีพจรเบาลง 4. ESR <span style="font-family: 'Angsana New'; font-size: 14pt; line-height: 115%; mso-ansi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;">สูง มากกว่าหรือเท่ากับ 50 <span style="font-family: 'Angsana New'; font-size: 14pt; line-height: 115%; mso-ansi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;">โดยวิธี Westergren 5. Abnormal arterial biopsy : predominance of mononuclear infiltration or granulomatous inflammation <span style="font-family: 'Angsana New'; font-size: 14pt; line-height: 115%; mso-ansi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;">มักจะพบ giant cell <span style="font-family: 'Angsana New'; font-size: 14pt; line-height: 115%; mso-ansi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;">ร่วมด้วย ESR <span style="font-family: 'Angsana New'; font-size: 14pt; line-height: 115%; mso-ansi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;">มีประโยชน์ในการวินิจฉัยหากมีค่าสูง Temporal artery biopsy <span style="font-family: 'Angsana New'; font-size: 14pt; line-height: 115%; mso-ansi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;">เป็นมาตรฐานสำคัญในการวินิจฉัย โดยเฉพาะหากพบลักษณะของ panarteritis <span style="font-family: 'Angsana New'; font-size: 14pt; line-height: 115%; mso-ansi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;">ร่วมกับมี giant cell granuloma formation <span style="font-family: 'Angsana New'; font-size: 14pt; line-height: 115%; mso-ansi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;">ไม่เหมือนกับโรคหลอดเลือดอักเสบอื่นๆ <span style="font-family: 'Angsana New'; font-size: 14pt; line-height: 115%; mso-ansi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;"> ข้อควรระวังเกี่ยวกับผล biopsy <span style="font-family: 'Angsana New'; font-size: 14pt; line-height: 115%; mso-ansi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;">ถ้า Negative biopsy <span style="font-family: 'Angsana New'; font-size: 14pt; line-height: 115%; mso-ansi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;">ไม่ได้ปฏิเสธว่าไม่ได้เป็นโรคนี้เนื่องจากมี skip lesion <span style="font-family: 'Angsana New'; font-size: 14pt; line-height: 115%; mso-ansi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;"> ได้ถึง 67% <span style="font-family: 'Angsana New'; font-size: 14pt; line-height: 115%; mso-ansi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;">ของผลชิ้นเนื้อ <span style="font-family: 'Angsana New'; font-size: 14pt; line-height: 115%; mso-ansi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;"> ถ้าอาการเข้าได้ควรรักษาเลยไม่ควรรอให้ได้ผลชิ้นเนื้อก่อน <span style="font-family: 'Angsana New'; font-size: 14pt; line-height: 115%; mso-ansi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;"> ถ้าทำแล้วให้ผลลบ ควรทำอีกข้างหากอาการทางคลินิกสนับสนุนมาก Ultrasound <span style="font-family: 'Angsana New'; font-size: 14pt; line-height: 115%; mso-ansi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;">การทำ duplex ultrasound <span style="font-family: 'Angsana New'; font-size: 14pt; line-height: 115%; mso-ansi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;">เมื่อเทียบกับการทำ temporal artery biopsy <span style="font-family: 'Angsana New'; font-size: 14pt; line-height: 115%; mso-ansi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;">หากพบว่ามี dark halo <span style="font-family: 'Angsana New'; font-size: 14pt; line-height: 115%; mso-ansi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;">รอบๆ lumen <span style="font-family: 'Angsana New'; font-size: 14pt; line-height: 115%; mso-ansi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;">ของ artery <span style="font-family: 'Angsana New'; font-size: 14pt; line-height: 115%; mso-ansi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;">จะมีความสัมพันธ์กับพยาธิของหลอดเลือดที่มีการตีบตันถึง 93% MRI <span style="font-family: 'Angsana New'; font-size: 14pt; line-height: 115%; mso-ansi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;">อาจเห็นบริเวณที่มีการอับเสบได้แต่ไม่นิยมและมักไม่จำเป็นต้องทำ PER scan: positron-emission tomography scanning <span style="font-family: 'Angsana New'; font-size: 14pt; line-height: 115%; mso-ansi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;"> กำลังศึกษา Corticosteroids : <span style="font-family: 'Angsana New'; font-size: 14pt; line-height: 115%; mso-ansi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;">เป็นยาหลักในการรักษาให้ 40-60mg/day (1mg/kg/day แบ่ง bid) <span style="font-family: 'Angsana New'; font-size: 14pt; line-height: 115%; mso-ansi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;">การรักษาในกรณีทีสงสัยว่าเป็น <span style="font-family: 'Angsana New'; font-size: 14pt; line-height: 115%; mso-ansi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;">โดยเฉพาะหากมีอาการทางตาร่วมด้วย <span style="font-family: 'Angsana New'; font-size: 14pt; line-height: 115%; mso-ansi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;"> สามารถให้การรักษาได้เลย โดยไม่ต้องรอผลชิ้นเนื้อ เพราะหากให้การรักษาล่าช้าอาจทำให้เกิดภาวะตาบอดได้ การตอบสนองดีภายในเวลาเป็นชั่งโมงหากหายปวดไม่ดีต้องพิจารณาว่าการวินิจฉัยถูกต้องหรือไม่ <span style="font-family: 'Angsana New'; font-size: 14pt; line-height: 115%; mso-ansi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;"> เมื่อให้การรักษาแล้ว ประมาณ 2-4 <span style="font-family: 'Angsana New'; font-size: 14pt; line-height: 115%; mso-ansi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;">สัปดาห์ ค่า lab <span style="font-family: 'Angsana New'; font-size: 14pt; line-height: 115%; mso-ansi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;">ต่างๆกลับมาปกติให้ค่อยลดยาลงร้อยละ 10 <span style="font-family: 'Angsana New'; font-size: 14pt; line-height: 115%; mso-ansi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;">ของขนาดยา ทุก 1-2 <span style="font-family: 'Angsana New'; font-size: 14pt; line-height: 115%; mso-ansi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;">สัปดาห์ <span style="font-family: 'Angsana New'; font-size: 14pt; line-height: 115%; mso-ansi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;">ลดยาลงช้าๆใน 6 เดือนโดยดูค่า ESR CRP <span style="font-family: 'Angsana New'; font-size: 14pt; line-height: 115%; mso-ansi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;">ร่วมกับไปด้วย <span style="font-family: 'Angsana New'; font-size: 14pt; line-height: 115%; mso-ansi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;">ปัจจุบันมีการนำ IL-6 <span style="font-family: 'Angsana New'; font-size: 14pt; line-height: 115%; mso-ansi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;">มาใช้ร่วมในการตรวจติดตามดู disease activity <span style="font-family: 'Angsana New'; font-size: 14pt; line-height: 115%; mso-ansi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;">ของโรคพบว่ามีความไวร้อยละ 89 (ESR <span style="font-family: 'Angsana New'; font-size: 14pt; line-height: 115%; mso-ansi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;">ร้อยละ 58)
 * <span style="font-family: 'Angsana New'; font-size: 14pt; line-height: 115%; mso-ansi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;">ลักษณะทางคลินิก **
 * <span style="font-family: 'Angsana New'; font-size: 14pt; line-height: 115%; mso-ansi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;">การวินิจฉัย ตาม criteria ****<span style="font-family: 'Angsana New'; font-size: 14pt; line-height: 115%; mso-ansi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;">ของ ACR ****<span style="font-family: 'Angsana New'; font-size: 14pt; line-height: 115%; mso-ansi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;">ปี 1990 ****<span style="font-family: 'Angsana New'; font-size: 14pt; line-height: 115%; mso-ansi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;">อาศัย 3/5 criteria **
 * <span style="font-family: 'Angsana New'; font-size: 14pt; line-height: 115%; mso-ansi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;">การตรวจทางห้องปฏิบัติการ **
 * <span style="font-family: 'Angsana New'; font-size: 14pt; line-height: 115%; mso-ansi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;">การรักษา **