Thalassemia+define

เป็นโรคในกลุ่ม inherited autosomal recessive hematologic disorders ทำให้การสังเคราะห์ globin chain ลดลงหรือไม่มีเลย ขาดความสมดุลของสาย globin chain เป็นสาเหตุให้เกิด hemolysis anemia
 * Thalassemia **

Hb = Iron-heme ring + 4 globin chains คนปกติ 4 globin chains = alpha 2 สาย + non alpha 2 สาย
 * Pathophysiology **

Hb A = α2 + β2 Hb A2 =α2 + δ2 Hb F =α2 + γ2 Hb H = β2 + β2 คือ มีแต่ β4สาย Hb Bart’s = γ2 + γ2 คือ มีแต่ γ4สาย ส่วน Hb E หรือ HbCS เป็น Hb ที่ผิดปกติของโครงสร้างบนสาย globin (Hb E(ผิดปกติบนสาย β) และ HbCS(ผิดปกติบนสาย α))
 * Hb ชนิดต่างๆ **เกิดจากการประกอบกันของ globin chain แต่ละชนิด

HbF จะค่อยปรับลดลง อายุประมาณ 6 เดือน จะมี HbA เป็นส่วนใหญ่เหมือนผู้ใหญ่
 * ผู้ใหญ่มี **<span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">hemoglobin สำคัญอยู่ 3 ชนิด: Hb A (97%) Hb A2(2.5%)Hb F(<1%)
 * <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">เด็กแรกคลอดมี **<span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">HbF ถึง 90 % HbA 10%


 * <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">ความผิดปกติของการสร้าง ****<span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">Hb มี 2 ประเภท **

<span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">1. **Abnormal Hemoglobin** คือ มีความผิดปกติในโครงสร้างของ globin พบแล้วกว่า 1000 ชนิด ที่พบบ่อย คือ Hb E(ผิดปกติบนสาย β) และ HbCS(ผิดปกติบนสาย α)

<span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">2. **Thalassemia** คือ การสร้างสาย globin ได้น้อยลง หริอไม่มีเลย แบ่งเป็น 2 แบบ คือ

<span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">การสร้างสาย α ถูกคุมด้วย gene 2 ตัว บนขาแต่ละข้างของโครโมโซมคู่ที่ 16 (รวมเป็นยีน 4 ตัว) การสร้างที่ลดลงเกิดจาก deletion หายไปของ gene ที่อยู่บนขาของโครโมโซม และทำให้เกิด α-thalassemia <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">· α-thalassemia 1 หรือ αo-thalassemia จะไม่มีการสร้างสาย α-globin จากโครโมโซมข้างนั้นเลย <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">· α-thalassemia 2 หรือ α+-thalassemia มีการสร้างสาย α-globin ได้น้อยกว่าปกติ
 * <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">2.1 α-thalassemia **


 * <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">α-thalassemia แบบต่างๆตามจำนวนยีนที่หายไปดังนี้ **
 * **<span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">จำนวนยีนที่หายไป ** || **<span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">ชนิด ** || **<span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">Phenotype ** ||
 * <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">single gene deletion || <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">α-thal. Silent carrier || <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">normal hematologic finding ||
 * <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">two gene deletion || <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">α-thal. Trait(minor) || <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">microcytic ,มักจะไม่มี anemia ||
 * <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">three gene deletion || <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">thal intermediate หรือ HbH disease || <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">microcytic anemia, acute hemolysis, splenomegaly ผู้ป่วยมักไม่ค่อยมีอาการ ||
 * <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">four gene deletion || <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">Hb Bart’s:thal Major || <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">มักเกิด hydrop fetalis ||

<span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">- α-thalassemia 1: α-thalassemia 2 ยีนหายไป 3 ตัว <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">- α-thalassemia 1: HbCS) ยีนหายไป 3 ตัวร่วมกับมี Hb ผิดปกติแบบ CS 1 ตัว
 * <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">ในประเทศไทยที่สำคัญคือ HbH disease มี 2 แบบ **

<span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">· βo-thalassemia จะไม่มีการสร้างสาย β-globin จากโครโมโซมข้างนั้นเลย <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">· β+-thalassemia มีการสร้างสาย β-globin ได้น้อยกว่าปกติ <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">การสร้างสาย β ถูกคุมด้วย gene 1 ตัว บนขาแต่ละข้างของโครโมโซมคู่ที่ 11 แต่ความผิดปกติของ βgene จะเป็น mutation ต่างจาก α gene ที่เกิด deletion การเกิด mutation บน βgene สามารถเกิดได้มากกว่า 200 ตำแหน่ง และ พบน้อยมากๆที่จะเกิด deletionของ βgene ทั้งสองตัว การ mutation นี้เองทำให้เกิดความผิดปกติในการสร้างสาย βglobin ได้หลากหลายมาก
 * <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">2.2 β-thalassemia **


 * <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;"> แบ่งตามยีนที่เกิด defect ดังนี้ **
 * **<span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">จำนวนยีนที่หายไป ** || **<span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">ชนิด ** || **<span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">Phenotype ** ||
 * <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">one gene defect || <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">= β-thal. Trait(minor) || <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">ไม่มีอาการ แต่มี microcytic, mild anemia ||
 * <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">two gene defect || <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">= mild to moderate decrease β-globin synthesis || <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">อาการหลากหลายไม่มีจนมีอาการมากต้องให้เลือด ||
 * <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">three gene defect || <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">severe decrease β-globin synthesis : Cooley anemia || <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">แรกเกิดปกติ(HbF) อายุเพิ่มขึ้นใกล้ 6 เดือนจะมีอาการหนักขึ้น ซีดเหลือง ท้องโต กระดูกผิดปกติ ตับม้ามโต โตช้า ต้องให้เลือด ||


 * <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">สำหรับ ****<span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">Hb ผิดปกติที่พบร่วมกับ thalassemia พบบ่อยมี 2 ตัว **

<span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;"> Hb E เป็นทั้ง abnormal Hb และ β-thalassemia

<span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;"> Hb Cs ก็เป็นทั้ง abnormal Hb และ α-thalassemia

<span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">ความชุกของ thalassemia และ abnormal Hb ที่พบบ่อย <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">α-thalassemia พบสูงมากในไทยภาคเหนือและลาว(เวียงจันทร์ 40% เชียงใหม่ 30% กรุงเทพ 20%) <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">β-thalassemia ก็พบสูงมากในภาคเหนือ คนไทยพบ 8-9 % <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">Hb E พบสูงในคนเชื้อสายเขมร ตรงรอยต่อ ไทยลาวเขมร พบถึง 50-60% คนจีนแท้เกือบไม่พบ Hb E <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">ในประเทศไทย HbCS พบ 1-8%
 * <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">Prevalance **

<span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">เป็นภาวะโลหิตจางที่เกิดจากความผิดปกติของโครโมโซมที่สร้าง globin โดยเป็นแบบ autosomal recessive บุคคลที่__เป็นโรค__ได้ต้องได้รับยีนที่สร้างสาย **globin ชนิดเดียวกันผิดปกติ 2 ยีนขึ้นไป** และเป็นยีนที่มีความรุนแรง <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">ตัวอย่างเช่น β-thalassemia/HbE (ได้ยีน β-thalasemia และ HbE จากพ่อแม่) <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">ส่วน ถ้าได้รับยีน α-thalassemia และ ยีน β-thalasemia มาจะไม่เป็นโรคธาลัสซีเมียเนื่องจากเป็นยีนคนละชนิด <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">ถ้าได้ HbE ทั้ง 2 ฝั่งจากพ่อและแม่ เป็น Homozygous HbE หรือ Homozygous α-thalassemia2 ก็ไม่เป็นธาลัสซีเมียเนื่องจากความผิดปกติของยีนมีความรุนแรงต่ำ
 * <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">Thalassemia define **

<span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">1. **Hb Bart’s hydrops fetalis** ได้รับยีน α-thalassemia 1 จากพ่อและแม่ สร้างสาย α globin ไม่ได้เลยทำให้เด็กซีด บวมน้ำตายในครรภ์หรือแรกคลอด ชนิดนี้รุนแรงสุด และกว่า 75% ของมารดาจะเกิด toxemia of pregnancy <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">2. **Hb H disease** มี 2 ชนิดใหญ่ๆคือยีน α-thalassemia 1: α-thalassemia 2 และ α-thalassemia 1: HbCS อาการคล้ายกัน แบบหลังจะรุนแรงกว่าเล็กน้อย ผู้ป่วยมีอาการซีดเล็กน้อย อาการแทบไม่มีอะไรเลย แต่เมื่อติดเชื้อเฉียบพลัน จะซีดลงมากอย่างกระทันหัน(hemolytic crisis) ต้องวินิจฉัยให้ได้และรักษาให้เร็ว ลดไข้และรักษาการติดเชื้ออย่างทันท่วงที <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">3. **Homozygous β-thalassemia** <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">4. **Β-thalassemia/HbE disease** <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">ชนิดที่ 3 และ 4 อาการคล้ายกัน ต่างที่ความรุนแรง คือ ผู้ป่วยมีอาการมาก ซีด เหลือง ตัวเล็ก หน้าแบบธัสลัสซีเมีย หน้าผากใหญ่ โหนกแก้มสูง จมูกแบบ ฟันหน้ายื่น ตับม้ามโต ติดเชื้อง่ายเป็นไข้บ่อย กระดูกเปราะหักง่าย ให้เลือดบ่อย ตายเร็ว บางรายอาการน้อย ไม่ต้องให้เลือดแต่เมื่ออายุมากขึ้นมีเหล็กสะสม อาจมีความจำเป็นที่จะต้องได้รับยาขับธาตุเหล็ก ในกรณีที่เหล็กสะสมมาก ก่อให้เกิดอันตรายกับอวัยวะต่างๆ เช่น ตับแข็ง พังผืดในหัวใจ หัวใจวาย เป็นเบาหวาน เป็นต้น
 * <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">สำหรับโรค ****<span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">thalassemia ที่พบบ่อยในประเทศไทยมี 4 ชนิด ใหญ่ๆ แบ่ง 3 กลุ่มอาการ **

<span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">1.[] <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">2.aafp: Am Fam Physician.2009;80(4):339-344
 * <span style="font-family: Tahoma,sans-serif; font-size: 10pt;">Ref. **